Tôi là Lệ, năm nay vừa tròn 70. Chồng mất đã lâu, tôi sống một mình trong căn nhà cấp bốn sửa sang lại ở quê. Tuổi già đơn độc, nhưng cũng không quá buồn. Tôi có ba người con:
– Đức – con trai cả, giàu có nhất nhà, vợ là Tuyết.
– Hà – con gái giữa, hiền nhưng lấy chồng xa.
– Minh – con út, làm công nhân, cuộc sống tạm ổn nhưng không dư dả.

Tài sản của tôi chẳng nhiều nhặn gì: một căn nhà, một mảnh đất và ít tiền tích cóp. Nhưng vì con cái thi thoảng nhắc chuyện sau này “chia cho công bằng”, tôi quyết định viết di chúc.

Cầm bút lên, tôi bỗng nghĩ:
“Con cái đối xử khác nhau… sao mình có thể chia giống nhau?”
Rồi tôi quyết định làm điều mà có lẽ người già nào cũng từng nghĩ – nhưng ít ai dám làm:

Tôi sẽ thử lòng chúng nó.
Chỉ 7 ngày thôi.
Đủ để biết ai thương mình thật.

Tôi chọn thử đầu tiên nhà Đức – đứa con mà ai cũng tưởng hiếu thuận nhất.

Tôi gọi điện:

– Mẹ trên này buồn quá, con cho mẹ lên nhà con ở vài hôm nhé?

Đức cười qua loa:

– Dạ được, mẹ cứ lên.

Tuyết – con dâu – cũng nói:

– Mẹ cứ lên cho vui nhà vui cửa ạ.

Nhưng giọng nó không vui.

Tôi biết, từ lâu Tuyết đã quen nhà cửa gọn gàng, vợ chồng công việc bận rộn, thêm tôi lên chắc nó phiền. Nhưng con trai nói được thì tôi lên.

Ngày đầu, Tuyết còn niềm nở: pha nước cho tôi, dọn phòng cho tôi ngủ. Tôi nghĩ bụng, chắc cũng được.

Nhưng đến ngày thứ hai, mọi thứ bắt đầu hiện rõ.

**

Buổi tối, tôi thấy Tuyết nấu ăn rất ít. Chỉ hai con cá nhỏ, một đĩa rau. Tôi tưởng còn canh, nhưng không. Tôi hỏi nhẹ:

– Nhà mình có ba người cơ mà con?

Tuyết liếc sang Đức như muốn nhắc anh nói gì đó. Đức ho vài tiếng rồi bảo:

– Mẹ ăn ít mà, vậy đủ rồi.

Tôi im.

Trong bữa, Tuyết gắp cho Đức phần ngon hơn, phần gần đầu cá để ông ăn bổ. Tôi cầm cái đuôi, mà tự nhiên nuốt không trôi.

Tôi từng sống nghèo, nên ăn uống đạm bạc quen rồi… nhưng cái cảm giác mình là người thừa khiến cổ họng nghẹn lại.

Tối đó, tôi nghe vợ chồng nó nói chuyện trong phòng:

– Em nói rồi mà, mẹ ở vài hôm chứ đâu phải ở ngày nào cũng ăn. Em bận lắm, nấu nướng phiền lắm!
– Mẹ già rồi, em ráng chút.
– Nhưng ăn ở lâu thế tốn kém. Chưa kể…
Giọng Tuyết nhỏ xuống:
– Lỡ mẹ tính chuyện ở luôn thì sao?

Tôi đứng ngoài, chân lạnh buốt.

**

Ngày thứ ba, Tuyết đưa tôi cái thau, nói:

– Mẹ rửa rau giúp con nhé. Con bận làm việc.

Tôi vui vẻ làm. Nhưng đến khi tôi rửa hơi lâu, nó nói như mắng:

– Trời ơi mẹ ơi, rau nát hết rồi! Ở đây khác quê mà, mẹ làm hư là mất tiền đó!

Tôi gật đầu, lòng cứ cay cay.

Ngày thứ tư, tôi ra ban công phơi đồ. Chẳng may tay yếu, giàn phơi rơi cạch. Tuyết chạy ra trừng mắt:

– Mẹ làm cái gì thế? Cái này gãy là mất ba triệu đó!

Cái giọng “ba triệu đó” nghe như gáo nước lạnh dội vào mặt.

Tôi xin lỗi, lúng túng thu đồ vào phòng. Đức đứng gần đó, nhưng không nói đỡ cho tôi. Nó chỉ nói:
– Mẹ cẩn thận chút…

Chỉ vậy thôi.

Ngày thứ năm, bữa cơm chỉ có một nồi canh loãng và đĩa thịt kho bé xíu. Tuyết nhắc:

– Mẹ ăn ít thôi, tối nay vợ chồng con tính ăn kiêng.

Tôi ngồi nhìn mâm cơm, chẳng biết mình có phải là “người ngoài” trong chính nhà con trai mình không.

**

Càng ở, tôi càng nhận ra:
Tuyết không ghét tôi – nó chỉ sợ tôi làm phiền cuộc sống của nó.
Còn Đức… không thương tôi đủ để bảo vệ tôi.

Ngày thứ sáu, tôi thấy rõ ràng nhất.

Buổi trưa, Tuyết gọi đồ ăn về cho hai vợ chồng – toàn món tôi thích. Tôi háo hức nghĩ chắc nó gọi cho tôi nữa, nhưng khi nhận bao đồ ăn, Tuyết lấy đúng hai phần rồi nói:

– Mẹ ăn cơm nguội trong nồi nhé, con quên không đặt cho mẹ.

Tôi đứng chết lặng.

Tôi đâu cần ăn ngon. Tôi chỉ muốn được tôn trọng.

Buổi tối, Đức trách Tuyết:

– Sao em không gọi cho mẹ?

Tuyết cãi:

– Em quên thật mà! Với lại… mẹ ở đây em áp lực. Mẹ không làm gì nhưng cứ có người già trong nhà là nặng nề. Em sợ mẹ… ở luôn.

Tôi ở trong phòng nghe hết.
Ngực tôi đau, không phải vì tuổi già, mà vì nó sợ tôi.

Ngày thứ bảy, tôi xin về quê. Tuyết thở phào, Đức nói “Mẹ về sớm quá”. Nhưng không đứa nào giữ tôi lại.

Trước khi đi, tôi để lên bàn tờ giấy:

“Cảm ơn 7 ngày đã cho mẹ hiểu lòng các con.”

**

Tôi không khóc khi về nhà, nhưng đêm đó nước mắt cứ tự rơi. Tôi thương tôi – và thương luôn đứa con đã không đủ dũng khí để bênh vực mẹ.

Hôm sau, tôi sang nhà con gái. Hà nghèo hơn, nhà bé hơn, nhưng nó ôm tôi từ cửa:

– Mẹ tới chơi với con vui quá!

Nó dọn chỗ ngủ cho tôi, tự nó nằm dưới đất. Nhưng tôi không dám ở lâu, sợ làm phiền.

Con út Minh chạy xe từ khu công nghiệp về khi nghe tin mẹ lên. Nó mua cho tôi túi trái cây nhỏ, nói:

– Con nghèo, không báo hiếu được gì. Nhưng mẹ ở lại đây với tụi con vài bữa nha mẹ.

Vợ Minh nấu cơm canh đơn giản nhưng thơm, gắp cho tôi từng miếng. Ngày thứ hai ở nhà nó, nó xin nghỉ làm để đưa tôi đi khám mắt vì thấy tôi nheo mắt đọc báo.

Tôi nói:

– Sao con nghỉ làm, mất tiền ngày công rồi?

Nó cười:

– Có vài trăm thôi mà mẹ. Con sống được. Mắt mẹ hư là mẹ khổ.

Một câu nói mà tôi nhớ suốt đời.

Không ai nói từ “hiếu thảo”. Nhưng hành động của nó… khiến tôi chỉ muốn khóc.

**

Ba ngày ở nhà Minh, tôi hiểu xong di chúc mình nên viết thế nào.

Tôi trở về quê, gọi tất cả các con về nhà.

Tuyết và Đức đi xe sang, vào nhà mà nhìn trước ngó sau. Minh đi chiếc xe máy cũ, tới sớm nhất. Hà đem túi khoai lang luộc – món tôi thích.

Tôi đặt trước mặt ba đứa phong bì, bên trong là bản di chúc.

Mặt Tuyết sa sầm khi mở ra.

Tôi chia:

– Căn nhà và đất: cho Minh – vì nó ít nhất nhưng cho tôi nhiều nhất.
– Tiền tiết kiệm: chia đôi cho Hà và Minh.
– Đức: chỉ nhận phần tượng trưng – bộ bàn ghế gỗ của cha nó.

Đức bật dậy:

– Mẹ làm vậy là bất công! Con là con trai cả mà!

Tuyết gằn giọng:

– Sao Minh được nhiều vậy? Nó đâu có lo cho mẹ bằng tụi con?

Tôi nhìn thẳng vào hai đứa:

– 7 ngày ở nhà con… đủ để mẹ quyết định.

Không ai nói gì nữa.

Tôi nói tiếp, giọng chậm nhưng chắc:

– Mẹ không trừng phạt ai. Mẹ chỉ trả lại đúng những gì mẹ nhận được.
Ta thương ai, người đó được phần mình xứng đáng.

Đức đỏ mặt, còn Tuyết cúi gằm.

Minh bật khóc:

– Mẹ ơi… con đâu cần nhiều vậy… con chỉ cần mẹ khỏe…

Tôi nắm tay nó, bàn tay nó sạm vì lao động, nhưng ấm áp.

Tôi nói:

– Mẹ già rồi, không cần tiền. Chỉ cần thấy rõ lòng người trước khi nhắm mắt.

**

Hôm đó, Đức và Tuyết về rất lặng.
Còn tôi, lần đầu sau nhiều năm, cảm thấy mình không chọn sai.

Không phải vì tài sản, mà vì tôi đã bảo vệ trái tim mình… bằng đúng 7 ngày thử lòng.