1. NGÔI NHÀ CẤP BỐN VÀ BA NGƯỜI PHỤ NỮ

Ngôi nhà cấp bốn nằm sát mé kênh, mái tôn cũ kêu lộp bộp mỗi khi mưa lớn. Căn nhà ấy, người ngoài nhìn vào nghĩ là nhà của bà Tư – mẹ chồng tôi, nhưng thực ra, từng viên gạch, từng bao xi măng đều là tiền mồ hôi nước mắt của vợ chồng tôi.

Tôi tên Lan, năm nay bốn mươi sáu tuổi. Lấy chồng được hai mươi ba năm, sinh hai đứa con, một trai một gái. Chồng tôi – anh Hùng – làm thợ hồ, quanh năm dãi nắng dầm mưa. Còn tôi bán tạp hóa nhỏ trước hiên nhà, thêm nghề may vá lặt vặt cho hàng xóm.

Ngày mới cưới, chúng tôi ở chung với mẹ chồng. Khi đó, bà Tư đã góa chồng hơn mười năm, tính tình cay nghiệt, miệng lúc nào cũng nói:

– “Nhà này là của tao. Tụi bây ở nhờ thì biết điều chút.”

Tôi nhịn. Nhịn vì chồng, vì con, vì nghĩ “một điều nhịn, chín điều lành”.

Nhưng tôi không ngờ, cái sự nhịn ấy kéo dài hơn hai mươi năm, để rồi đến một ngày, bà ném thẳng cây chổi vào người tôi, đòi điện thoại và sổ đỏ.

2. “CỦA CHỒNG CÔNG VỢ, NHƯNG TAO LÀ MẸ NÓ”

Hôm đó là một buổi chiều tháng bảy, trời oi ả. Tôi đang ngồi may lại cái áo cho khách thì bà Tư từ ngoài sân bước vào, mặt hầm hầm.

– “Lan!”

– “Dạ?”

– “Đưa điện thoại đây!”

Tôi ngẩng lên, ngạc nhiên:

– “Má lấy điện thoại con làm gì?”

Bà không trả lời, cầm luôn cây chổi dựng góc nhà, ném thẳng về phía tôi. Cây chổi trúng vai, đau điếng.

– “Tao nói đưa điện thoại và sổ đỏ đây!”

Cả người tôi run lên. Hai đứa con tôi đứng chết trân ở cửa buồng.

– “Má… má bình tĩnh. Sổ đỏ con cất để làm giấy tờ ngân hàng…”

– “Cất cái gì mà cất! Nhà này là của chồng mày, công sức của nó. Mà tao là mẹ nó. Tao có quyền!”

Bà chỉ tay thẳng vào mặt tôi, giọng the thé:

– “Tụi bây ăn ở nhà tao, giờ còn giấu sổ đỏ hả?”

Tôi cười chua chát.

Nhà của bà?

Tôi nhớ lại từng đêm hai vợ chồng đếm từng đồng tiền lẻ. Nhớ những năm con còn nhỏ, tôi phải vay nóng đóng tiền học. Nhớ lúc xây nhà, bà chỉ đứng ngoài chỉ tay năm ngón, không bỏ một đồng.

Vậy mà hôm nay, bà nói một câu gọn lỏn:

– “Của chồng công vợ, nhưng tao là mẹ nó!”

3. SỰ IM LẶNG CỦA NGƯỜI CHỒNG

Hùng đi làm về đúng lúc không khí trong nhà căng như dây đàn.

– “Có chuyện gì vậy má?”

Bà Tư lập tức quay sang con trai:

– “Mày coi con vợ mày đi! Giấu sổ đỏ, giấu điện thoại, chắc âm mưu bán nhà!”

Hùng quay sang tôi, ánh mắt lúng túng:

– “Lan… có thật không?”

Tôi nhìn chồng, trong lòng đau như dao cắt.

– “Anh nghĩ sao?”

Anh im lặng.

Chính sự im lặng ấy khiến tôi hiểu: suốt hai mươi mấy năm, tôi chưa bao giờ là người chủ thực sự trong căn nhà này.

4. SỰ THẬT VỀ CĂN NHÀ

Tôi đứng dậy, giọng chậm rãi:

– “Má nói nhà này là của chồng con, công sức của ảnh, đúng không?”

– “Chứ còn ai!”

Tôi gật đầu:

– “Vậy má có nhớ ngày xây nhà, tiền đâu ra không?”

Bà sững lại.

– “Tiền cưới của con, tiền bán miếng đất bên ngoại con, tiền con vay ngân hàng, tiền con đi may đêm, anh Hùng đi phụ hồ… tất cả đều có giấy tờ.”

Tôi bước vào buồng, lấy ra một xấp hồ sơ, đặt lên bàn.

– “Sổ đỏ đứng tên con.”

Bà Tư tròn mắt:

– “Cái gì?!”

Hùng cũng bàng hoàng:

– “Lan… sao lại đứng tên em?”

– “Vì lúc đó anh nợ xấu, ngân hàng không cho vay. Anh quên rồi sao?”

Không khí trong nhà nặng nề đến nghẹt thở.

5. GIỌT NƯỚC TRÀN LY

Bà Tư đập bàn:

– “Dù đứng tên ai, thì cũng là nhà của con tao! Mày không có quyền bán!”

Tôi nhìn thẳng vào mắt bà, bình tĩnh đến lạ:

– “Má yên tâm. Con không bán lén.”

Rồi tôi lấy điện thoại, mở một tin nhắn, đặt trước mặt bà.

– “Nhà này… con bán rồi.”

Cả nhà chết lặng.

Hai đứa con tôi há hốc miệng. Hùng tái mét.

– “Em… em nói cái gì?”

– “Con bán rồi.” – tôi lặp lại – “Bán để trả nợ ngân hàng, lo cho con ăn học, và mua một căn nhà nhỏ khác.”

Bà Tư run rẩy:

– “Mày… mày dám…”

– “Con dám.” – tôi đáp – “Vì đây là tài sản hợp pháp của con.”

6. ĐÊM DÀI NHẤT CUỘC ĐỜI

Đêm đó, Hùng ngồi ngoài hiên đến khuya.

– “Sao em không nói với anh?”

– “Nói để làm gì, khi anh chưa từng đứng về phía em?”

Anh cúi đầu.

– “Anh sai rồi…”

Tôi thở dài:

– “Em không trách anh nữa. Nhưng em mệt rồi.”

Hai mươi ba năm làm dâu, tôi đã cạn kiệt sức lực.

7. KẾT

Một tháng sau, gia đình tôi chuyển ra ở riêng. Căn nhà mới nhỏ, nhưng yên tĩnh.

Bà Tư về ở với người con gái út. Từ đó, bà ít liên lạc.

Có người nói tôi bất hiếu, hỗn láo.

Nhưng chỉ tôi biết, tôi đã sống quá lâu trong sự coi thường.

Làm dâu không có nghĩa là đánh mất quyền làm người.
Nhẫn nhịn không đồng nghĩa với chịu đựng mãi mãi.

Ở tuổi bốn mươi sáu, lần đầu tiên trong đời, tôi thấy mình được làm chủ chính cuộc sống của mình.